GPSTR teachers notes ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಳತೆ, ಚಲನೆ, ಬಲ, ಶಕ್ತಿ, ಬೆಳಕು, ಧ್ವನಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಶಾಖ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನ ಅಗತ್ಯ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು, ಸೂತ್ರಗಳು, ಘಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
1. ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಮಾಪನ (Measurement)
ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅದನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಕದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಳತೆ ಅಥವಾ ಮಾಪನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆ ಇರಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟಕಗಳ ಪದ್ಧತಿ (SI Units) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
GPSTR teachers notes ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮಾಣಗಳು
ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಮುಖ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
– ಉದ್ದ – ಮೀಟರ್ (m)
– ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ – ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ (kg)
– ಕಾಲ – ಸೆಕೆಂಡ್ (s)
– ಉಷ್ಣತೆ – ಕೆಲ್ವಿನ್ (K)
– ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ – ಆಂಪಿಯರ್ (A)
ವ್ಯುತ್ಪನ್ನ ಪ್ರಮಾಣಗಳು
ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ವ್ಯುತ್ಪನ್ನ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೇಗ, ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ, ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬಲ.
ಉದ್ದವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮೀಟರ್ ಸ್ಕೇಲ್, ವರ್ನಿಯರ್ ಕ್ಯಾಲಿಪರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೂ ಗೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ತ್ರಾಸು ಹಾಗೂ ಕಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಗಡಿಯಾರ ಅಥವಾ ಸ್ಟಾಪ್‌ವಾಚ್ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಚಲನೆ (Motion)
ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ಥಾನವು ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಬಿಂದುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ವಸ್ತು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.
ಚಲನೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ರೈಲಿನ ಹೊರಗೆ ನಿಂತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ದೂರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ
ದೂರ ಎಂದರೆ ವಸ್ತುವೊಂದು ಕ್ರಮಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಹಾದಿಯ ಉದ್ದ. ಇದು ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಎಂದರೆ ವಸ್ತುವಿನ ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನೇರ ಅಂತರ ಹಾಗೂ ಅದರ ದಿಕ್ಕು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಸುತ್ತು ಹಾಕಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೇ ಮರಳಿದರೆ, ಕ್ರಮಿಸಿದ ದೂರ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಶೂನ್ಯ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ವೇಗ
ವೇಗವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ,
ವೇಗ = ಕ್ರಮಿಸಿದ ದೂರ ÷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಾಲ
ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ SI ಘಟಕ ಮೀಟರ್ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್ (m/s).
ಸಮಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಸಮ ವೇಗದ ಚಲನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಅದು ಅಸಮ ಚಲನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ವೇಗವರ್ಧನೆ = ವೇಗದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ÷ ಕಾಲ
ಚಲನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ರೇಖೀಯ ಚಲನೆ, ವೃತ್ತಾಕಾರ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಆವರ್ತ ಚಲನೆ ಸೇರಿವೆ. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನ ಚಲನೆ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಚಲನೆಗೆ, ಲೋಲಕದ ಚಲನೆ ಆವರ್ತ ಚಲನೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ದೂರ–ಕಾಲ ಮತ್ತು ವೇಗ–ಕಾಲ ಗ್ರಾಫ್‌ಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಹಾಯಕ.
3. ಬಲ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ (Force and Pressure)
ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಚಲನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಎಳೆತ ಅಥವಾ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು.
ಬಲದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ:
– ನಿಶ್ಚಲ ವಸ್ತುವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತರಬಹುದು.
– ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
– ವಸ್ತುವಿನ ವೇಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.
– ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.
– ವಸ್ತುವಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.
ಬಲದ ವಿಧಗಳು
ಬಲವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.
ಸ್ಪರ್ಶ ಬಲಗಳು: ಸ್ನಾಯು ಬಲ, ಘರ್ಷಣ ಬಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಬಲ.
ಅಸ್ಪರ್ಶ ಬಲಗಳು: ಗುರುತ್ವ ಬಲ, ಕಾಂತೀಯ ಬಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಯೀವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ.
ಒತ್ತಡ
ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾದ ಬಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಒತ್ತಡದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದು.
ಒತ್ತಡ = ಬಲ ÷ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ
ಇದರ SI ಘಟಕ ಪಾಸ್ಕಲ್ (Pa).
ಒಂದೇ ಬಲವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚೂಪಾದ ಚಾಕು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
ದ್ರವದ ಆಳ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ದ್ರವದ ಒತ್ತಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಯುಮಂಡಲದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬ್ಯಾರೋಮೀಟರ್ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಘರ್ಷಣೆ
ಎರಡು ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಚಲಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ ಚಲನೆಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬಲವನ್ನು ಘರ್ಷಣೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.
ನಡೆಯಲು, ವಾಹನಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಘರ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಎಣ್ಣೆ, ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ ಬೇರಿಂಗ್‌ಗಳಂತಹ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
4. ಕಾರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Work, Energy and Power)
ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಬಲ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದಾಗ, ಆ ಬಲದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಉಂಟಾದರೆ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಕಾರ್ಯ = ಬಲ × ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ
ಕಾರ್ಯದ SI ಘಟಕ ಜೂಲ್ (J).
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ಬಲದಿಂದ ತಳ್ಳಿದರೂ ಗೋಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿಲ್ಲ.
ಶಕ್ತಿ
ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಕ್ತಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು:
– ಚಲನ ಶಕ್ತಿ
– ಸ್ಥಾನಿಕ ಶಕ್ತಿ
– ಶಾಖ ಶಕ್ತಿ
– ಬೆಳಕಿನ ಶಕ್ತಿ
– ಧ್ವನಿ ಶಕ್ತಿ
– ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ
– ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ
– ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ
ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮ
ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ರೂಪದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸ್ಥಾನಿಕ ಶಕ್ತಿ → ಚಲನ ಶಕ್ತಿ → ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮರ್ಥ್ಯ = ಕಾರ್ಯ ÷ ಕಾಲ
ಇದರ SI ಘಟಕ ವ್ಯಾಟ್ (W).
1 ಅಶ್ವಶಕ್ತಿ ≈ 746 ವ್ಯಾಟ್.
5. ಬೆಳಕು (Light)
ಬೆಳಕು ಏಕರೂಪ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸರಳರೇಖಾ ಪ್ರಸರಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಳಕು ನೇರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ ವಸ್ತುಗಳ ಹಿಂದೆ ನೆರಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಫಲನ
ಬೆಳಕು ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬಡಿದು ಹಿಂದಿರುಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರತಿಫಲನದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮ:
ಆಪತನ ಕೋನ = ಪ್ರತಿಫಲನ ಕೋನ
ಈ ಕೋನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೇಖೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಕ್ರೀಭವನ
ಬೆಳಕು ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅದರ ವೇಗ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ವಕ್ರೀಭವನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಬಾಗಿದಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ.
ಕನ್ನಡಿಗಳು
ಸಮತಟ್ಟು ಕನ್ನಡಿ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಸ್ತುವಿನ ಸಮಾನ ಗಾತ್ರದ ನೇರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪೀನ ಕನ್ನಡಿ: ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯಕ. ವಾಹನಗಳ ಹಿಂಬದಿ ಅಥವಾ ಬದಿಯ ಕನ್ನಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ನಿಮ್ನ ಕನ್ನಡಿ: ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಟಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಹೆಡ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಇದೆ.
ಮಸೂರಗಳು
ಪೀನ ಮಸೂರ: ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂತಗನ್ನಡಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ.
ನಿಮ್ನ ಮಸೂರ: ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪ ದೃಷ್ಟಿದೋಷವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾನವನ ಕಣ್ಣು
ಮಾನವನ ಕಣ್ಣಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನಿಯಾ, ಪಾಪೆ, ಮಸೂರ ಮತ್ತು ರೆಟಿನಾ ಸೇರಿವೆ.
ಸಮೀಪ ದೃಷ್ಟಿದೋಷ (Myopia) – ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಮ್ನ ಮಸೂರದಿಂದ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದೂರ ದೃಷ್ಟಿದೋಷ (Hypermetropia) – ಹತ್ತಿರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಲು ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀನ ಮಸೂರದಿಂದ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಳಕಿನ ವಿಕೀರ್ಣನೆ
ಬಿಳಿ ಬೆಳಕು ಪ್ರಿಸಂ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಣ್ಣಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು VIBGYOR ಎಂದು ನೆನಪಿಡಬಹುದು.
ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸು ಅಥವಾ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಕೂಡ ಬೆಳಕಿನ ವಿಕೀರ್ಣನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
6. ಧ್ವನಿ (Sound)
ಧ್ವನಿ ವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. ಇದು ಗಾಳಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ತರಂಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಧ್ವನಿ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಗತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಆವರ್ತನ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ಎತ್ತರ
ಧ್ವನಿಯ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಹರ್ಟ್ಝ್ (Hz) ನಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ವನಿಯ ಆವರ್ತನವು ಅದರ ಎತ್ತರ ಅಥವಾ Pitch ಅನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಂಪನದ ವಿಸ್ತಾರವು ಧ್ವನಿಯ ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ Loudness ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವನ ಕಿವಿ ಸುಮಾರು 20 Hz ರಿಂದ 20,000 Hz ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಲ್ಲದು.
ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ
ಧ್ವನಿ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬಡಿದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಬರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಮೂಲ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಧ್ವನಿಯ ನಡುವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯದ ಅಂತರ ಇರಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 0.1 ಸೆಕೆಂಡ್ ಸಮಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
7. ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯತೆ (Electricity and Magnetism)
ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಹರಿವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರಿ, ಸಂಪರ್ಕ ತಂತಿಗಳು, ಸ್ವಿಚ್ ಮತ್ತು ಬಲ್ಬ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಅವಾಹಕ
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಾಹಕಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಲೋಹಗಳು ಉತ್ತಮ ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಸದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅವಾಹಕಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ರಬ್ಬರ್, ಗಾಜು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
ಆಯಸ್ಕಾಂತ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯಸ್ಕಾಂತಕ್ಕೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಇರುತ್ತವೆ.
– ಸಜಾತಿ ಧ್ರುವಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
– ವಿಜಾತಿ ಧ್ರುವಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಯಸ್ಕಾಂತವನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದರೂ ಪ್ರತಿ ತುಂಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತ್ವ
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದಾಗ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ವವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ಮತ್ತು ಜನರೇಟರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯತೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
8. ಶಾಖ (Heat)
ಶಾಖವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುವಿನ ಕಡೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳು:
ವಹನ
ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಗಳ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಶಾಖ ಹರಡುವುದನ್ನು ವಹನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸಂವಹನ
ದ್ರವ ಮತ್ತು ಅನಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಗಳ ಚಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಸಂವಹನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ವಿಕಿರಣ
ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮದ ನೇರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶಾಖವು ತರಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುವುದನ್ನು ವಿಕಿರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಶಾಖ ತಲುಪುವುದು ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (°C), ಫಾರೆನ್‌ಹೀಟ್ (°F) ಮತ್ತು ಕೆಲ್ವಿನ್ (K) ಮುಂತಾದ ಮಾಪಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು
9. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತ.
ತಯಾರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡಿ:
1. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು ಓದಿ.
2. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೂತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ SI ಘಟಕವನ್ನೂ ನೆನಪಿಡಿ.
3. ಸೂತ್ರ ಆಧಾರಿತ ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.
4. ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.
5. ಪ್ರತಿಫಲನ ಮತ್ತು ವಕ್ರೀಭವನದ ಕಿರಣ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.
6. ಸರಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಕಲಿಯಿರಿ.
7. ದೂರ–ಕಾಲ ಮತ್ತು ವೇಗ–ಕಾಲ ಗ್ರಾಫ್‌ಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
8. ಕನ್ನಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಸೂರಗಳ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಓದಿ.
9. ಹಳೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ.
10. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಧನಗಳಾದ ಮೀಟರ್ ಸ್ಕೇಲ್, ವರ್ನಿಯರ್ ಕ್ಯಾಲಿಪರ್ಸ್, ಸ್ಕ್ರೂ ಗೇಜ್, ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಚಲನೆ, ಬಲ, ಶಕ್ತಿ, ಬೆಳಕು, ಧ್ವನಿ, ವಿದ್ಯುತ್, ಕಾಂತೀಯತೆ ಮತ್ತು ಶಾಖದವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಸೂತ್ರ, ಘಟಕ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಉದಾಹರಣೆ — ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
